ŁOTWA
W obliczu wojny

W związku z rosyjskim zagrożeniem rząd tego kraju pracuje m.in. nad regulacjami, które dotyczą przygotowania schronów. Zaadaptowanych ma być ok. 29 tys. budynków – zapowiada premier Evika Silina. Dałoby to miejsca w schronach połowie ludności. Najpierw zagospodarowane mają być piwnice budynków.

Armia opracowuje plan obrony na wschodniej granicy i odstraszania przeciwnika. Wkrótce projekt ma być przedstawiony rządowi, który oczekuje na opinię armii m.in. w sprawie zaminowania tej granicy. Rozważane jest bowiem wystąpienie Łotwy z konwencji ottawskiej, która zakazuje m.in. użycia min przeciwpiechotnych. Minister obrony Andris Spruds podkreśla, że jest to konieczne, by kraj mógł się bronić. Władze chcą też uporządkować sprawę statusu Rosjan mieszkających na Łotwie. Nie wiadomo, co się dzieje z mniej więcej tysiącem obywateli Rosji, którzy mogą podlegać wydaleniu z kraju – nie zdali egzaminu z języka łotewskiego i nie wystąpili o zgodę na pobyt w Łotwie. Od reguły obowiązują wyjątki, np. związane z wiekiem czy ze zdrowiem. Termin egzaminu można było też z ważnych przyczyn przesunąć o 2 lata. Przygotowania Łotwy są sensowne – ocenia amerykański Instytut Studiów nad Wojną (ISW). Rosja w relacjach z krajami bałtyckimi, głównie z Łotwą, eskaluje napięcie. Wypowiedzi jej hersztów, że Łotwa wyrzuca etnicznych Rosjan, co wpływa na bezpieczeństwo Rosji, podsycają napięcia w relacjach z krajami bałtyckimi – ocenia ISW.
w.d.

KRAJ RAJ
Rosja bez jaj

Z powodu deficytu kurzych jaj rosyjskie władze zwróciły się o pomoc do władz Kazachstanu. Chodzi o zwiększenie dostaw oraz o ułatwienia dla kazachstańskich przewoźników na granicy Rosji z Białorusią. Niedobór jaj częściowo wynika z nałożonych na Rosję sankcji gospodarczych (m.in. zakłócenia w łańcuchach dostaw pasz). Inną przyczyną jest niedobór pracowników spowodowany znacznie zmniejszoną liczbą migrantów zarobkowych z krajów Azji Centralnej, co jest skutkiem surowszej kontroli legalności pobytu takich osób w Rosji, wcielania ich do armii w przypadku posiadania rosyjskiego obywatelstwa i osłabienia rubla. Niskie wynagrodzenia w branży powodują, że ludzie nie chcą podejmować w niej pracy. W Kazachstanie sytuacja jest odwrotna. Podaż jaj w latach 2022-23 znacznie przekraczała zapotrzebowanie. W ub.r. Kazachstan wyeksportował ok. 186,6 mln jaj do Rosji, Kirgistanu i Afganistanu.
j.k.

MOBILIZACJA PO UKRAIŃSKU
Kamaszom mówią: nie

Rząd wycofał z Rady Najwyższej (parlamentu) projekt ustawy o mobilizacji. Powód: kilka tygodni dyskusji na ten temat uderzyło w słupki poparcia dla instytucji władzy – pisze opiniotwórczy portal Ukraińska Prawda. Projektu nie chciała nawet część prezydenckiego ugrupowania Sługa Narodu. Przewidywał on m.in. obniżenie wieku poborowego z 27 do 25 lat, ograniczenie praw i blokowanie kont osób uchylających się od mobilizacji. Dyskusję o mobilizacji rozpoczął prezydent Wołodymyr Zełenski, oświadczając w połowie grudnia ub.r., że armia chce zmobilizowania dodatkowych 450-500 tys. osób. Zdaniem Ukraińskiej Prawdy, głównym problemem jest to, że przez 2 lata walki z rosyjską inwazją Ukraińcy byli karmieni przez polityków i media wizjami sukcesów na froncie; nowa mobilizacja nie była przewidziana. Gdy pojawiła się jej potrzeba, społeczeństwo doznało szoku informacyjnego. Nowy projekt ustawy ma zostać przedstawiony już na początku lutego.
w.d.

IZRAEL – USA
Nie chcą Palestyny

Premier Izraela Benjamin Netanjahu zapowiada, że będzie blokował inicjatywę USA utworzenia państwa palestyńskiego. Zwycięstwo w wojnie oznacza zniszczenie Hamasu, rozbrojenie Strefy Gazy oraz pełną kontrolę Izraela nad tym, co do niej dociera, i nad bezpieczeństwem na tym terytorium – zaznaczył. Tymczasem Departament Stanu USA utrzymuje, że Izrael nie ma szans na trwałe bezpieczeństwo bez utworzenia państwa palestyńskiego. Rzecznik departamentu stanu Matthew Miller wskazał, że jeśli Izrael nie zgodzi się na powstanie państwa palestyńskiego, to zmarnuje historyczną szansę na pokój w regionie, którą dają normalizacja stosunków z państwami arabskimi i zacieśnienie z nimi współpracy gospodarczej. USA nie zamierzają jednak ograniczyć wsparcia dla Izraela – Miller zapewnił, że wsparcie to pozostanie na obecnym poziomie. Tak jak – co utrzymuje jego administracja – pogląd Joe Bidena, że utworzenie państwa palestyńskiego jest najlepszym rozwiązaniem zarówno dla Palestyńczyków, jak i dla Izraela.
j.k.

WOKÓŁ ELEKTROWNI
Atomowe różnice

Czy rozpocznie się wreszcie budowa elektrowni jądrowej w Lubiatowie? Tak, jeśli rządząca dziś w Polsce koalicja nie zmieni zdania. A jest to możliwe, o czym mówiła wojewoda pomorska Beata Rutkiewicz. Na jednym z publicznych spotkań powiedziała wyraźnie, że „w związku z dużą ilością uwag oraz kontrowersji zasadne jest powtórne przyjrzenie się i przeanalizowanie wydanej decyzji środowiskowej dla lokalizacji elektrowni w Lubiatowie”. I choć Pomorski Urząd Wojewódzki szybko zamieścił wpis dementujący informacje, jakoby decyzja w sprawie zmiany lokalizacji została już podjęta, a szef KPRM Jan Grabiec, pytany, czy rząd rozważa zmianę lokalizacji elektrowni atomowej na Pomorzu, powiedział, że nie ma takiej decyzji i nie ma podstaw, żeby taką decyzję dzisiaj podejmować, sprawa zaczęła żyć własnym życiem. Taka jest już opinia o prawdomówności i prostolinijności rządzącej ekipy. Prezydent Andrzej Duda przebywający na Forum Ekonomicznym w szwajcarskim Davos, zapytany o doniesienia o możliwej zmianie lokalizacji pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, która ma powstać na Pomorzu, odpowiedział: – Ja mogę tylko zaapelować do premiera Donalda Tuska: panie premierze, to jest niezwykle potrzebna Polsce inwestycja, której przygotowanie, jak do tej pory, zajęło całe lata – powiedział. – Apeluję do premiera Donalda Tuska, rządu, aby jak najszybciej przystąpić do budowy elektrowni jądrowej – dodał. Czy przyniesie to skutek? Przyszłość pokaże.
j.k.

EXODUS MŁODZIEŻY
Co trzeci na obczyźnie

Poza Portugalią żyje ponad 30% urodzonych w tym kraju osób w wieku 15-39 lat, czyli rekordowa liczba w tej kategorii wiekowej – wynika z najnowszego raportu Obserwatorium Emigracji (OE). Działające na Uniwersytecie Lizbońskim centrum badawcze odnotowało, że nigdy jeszcze w historii Portugalii tak duże grono młodzieży nie rezydowało poza swoją ojczyzną. Poza Portugalią żyje blisko 900 tys. młodych osób urodzonych w tym kraju. Według OE, nienotowany wcześniej exodus młodych ludzi doprowadzi do nasilenia się kryzysu demograficznego w liczącej niewiele ponad 10 mln mieszkańców Portugalii, gdzie w 2023 r. urodziło się 85,7 tys. osób. Zjawisko ma swoje konsekwencje w pogarszających się statystykach dotyczących urodzeń w tym kraju. Kobiety, które z niego wyjeżdżają, to głównie osoby w wieku płodnym. Głównymi kierunkami emigracji Portugalczyków są Hiszpania, Szwajcaria, Wielka Brytania, Niemcy, Holandia oraz Luksemburg.
j.k.

ZEZEM
Czy prokurator to prokurator

Nie wiadomo, jak rozwinie się sprawa próby odwołania prokuratora krajowego Dariusza Barskiego przez ministra sprawiedliwości Adama Bodnara, ale spór zdaje się rozwijać. Dużą aktywność w tej sprawie przejawia obóz prezydencki. – Zmiana prokuratora krajowego to próba daleko idącego obejścia przepisów – powiedziała prezydencka minister Małgorzata Paprocka. Takie stanowisko pociąga za sobą możliwość podważenia wszystkich decyzji procesowych, które podejmował prokurator Barski. – Macie prawo wprowadzać zmiany, ale róbcie to zgodnie z obowiązującymi przepisami – przypomniała stanowisko prezydenta Paprocka. Adam Bodnar chciałby, aby jego nominat Jacek Bilewicz przez 2 miesiące pełnił funkcję p.o. prokuratora krajowego, by przeprowadzić konkurs na to stanowisko. Tyle że ustawa o prokuraturze nie przewiduje trybu konkursowego. Prezydent, żeby ułatwić sprawę rządzącej koalicji, skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek w sprawie tego sporu jako sporu kompetencyjnego.
j.k.

SONDAŻ
My i AI

Mniej więcej co trzeci z nas boi się, że przez rozwój sztucznej inteligencji (AI) zmaleje liczba dostępnych miejsc pracy – wynika z badania Pracuj.pl . Połowa jednak pozytywnie zareagowałaby na rekomendacje AI przedstawiające najbardziej dopasowane oferty zatrudnienia. Sztucznej inteligencji w kontekście pracy najbardziej obawiają się ci, którzy dotychczas z niej nie korzystali, natomiast przedstawiciele branż, gdzie rozwiązania wykorzystujące mechanizmy AI często są już w codziennym użyciu, upatrują w nich raczej szansy rozwojowej niż zagrożenia. Sztuczna inteligencja może być dla nich pomocna – oceniają. Z badań wynika, że 22% Polaków obawia się wzrostu znaczenia AI i automatyzacji na swoim stanowisku pracy. Jednocześnie jeden na czterech respondentów wierzy, że sztuczna inteligencja da czas na bardziej ambitne zadania. Co ciekawe, tylko 13% respondentów korzystało dotychczas w pracy z narzędzi opartych na AI.
j.k.